Uzman Görüşü

Şüpheli durumlar ve olaylar karşısında mahkeme tarafından yeni kanıtların bulunması için bir uzman görüşü istenilir. Bu uzmana ise bilirkişi adı verilir. Alanında uzman ve eğitimli kişilerin olayları derinlemesine inceleyerek yeni deliller ile mahkemede alınacak kararların daha doğru olabilmesi için hazırladığı bilirkişi dosyaları bulunur. Bilirkişi dosyasında bulunan kanıtlar ve veriler ile mahkeme süreci daha kısa sürede tamamlanır ve suçlu olan kişi hakkında bilgiler toplanır. Ancak bilirkişi raporundan farklı olarak uzman görüşü yalnızca teknik konularda değil hukuki konularda da söz sahibi olur.

Uzman Görüşü Nedir?

Uzman Görüşü, açılmış bir dava veya hukuki uyuşmazlıkta, özel ve teknik bilgiye ihtiyaç duyulan hallerde alanında uzman kişilere hazırlatılarak dava dosyasına sunulan bilimsel bir rapordur. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu ile 5271 sayılı Ceza Muhakemeleri Kanunu’na göre “Uzman Görüşü” adli makamlarca delil olarak kabul edilmektedir.

Davanız için uzman görüşü raporu hazırlatmak istiyorsanız süreç, süre ve başvuru adımları için Uzman Görüşü Raporu hizmet sayfamızı inceleyin.

6100 sayılı HMK’nın 293. maddesi; “Taraflar, dava konusu olayla ilgili olarak, uzmanından bilimsel mütalaa alabilirler.” hükmü yer almakta ve aynı zamanda da 5271 sayılı CMK’nın 67/6. Maddesi ise; “Cumhuriyet savcısı, katılan, vekili, şüpheli veya sanık, müdafi veya kanuni temsilci, yargılama konusu olayla ilgili olarak veya bilirkişi raporunun hazırlanmasında değerlendirilmek üzere ya da bilirkişi raporu hakkında, uzmanından bilimsel mütalaa alabilirler.” hükmü amirince taraflar, alanında uzman bilirkişilerden rapor alabilir ve tarafı olduğu davaya bu raporu sunabilmektedir.

Kanun bu hükmüne göre tarafların, özel ve teknik bilgiyi gerektiren hususlarda ve hukuki sorunlar ile ilgili olarak her zaman alanında uzmanlara başvurarak rapor alınabileceği kabul edilmiştir. Uzman görüşünün bilirkişi raporundan önce bilirkişinin değerlendirmesine sunulmak üzere veya bilirkişi raporundan sonra, bilirkişi raporundaki hata ve çelişkileri ortaya koymak amacıyla alınması da mümkündür.

Mahkemenin görevlendirmiş olduğu bilirkişi raporu ile tarafların kendi seçecekleri bir uzmandan alacakları uzman mütalaası arasında hiçbir fark bulunmamaktadır. Taraflardan birisi görülmekte olan davasında  “kendi özel bilirkişisi” olarak uzmanına başvurarak özel bilirkişi raporu alabilmektedir.

Uzman Görüşü Neden Önemlidir?

Uzman Görüşü, hukuksal sorunların çözümünde hâkime yardımcı olan ve yol gösteren takdiri delil olarak kabul edilmektedir. Uzmanından alınan özel bilirkişi raporu, bilirkişi raporundan önce bilirkişinin değerlendirmesine sunulmak üzere veya bilirkişi raporundan sonra, bilirkişi raporundaki hata ve çelişkileri ortaya koymak amacıyla alınması da mümkündür.

Mahkeme tarafından dosyanın bilirkişiye gönderilmesi halinde, dosyaya sunulan rapor, bilirkişinin kanaatinin oluşmasında ve bilirkişinin hazırladığı raporun hazırlanmasındaki etkisi yadsınamayacak derecede önemlidir. Yine dava açmadan önce alınacak bilirkişi raporu davanın temel dayanağını oluşturmakta ve ileri sürülen iddiaların delil ile desteklenmesini sağlamaktadır.

Uzman Görüşü (Mütalaa) Nedir ve Neden Önemlidir?

Uzman görüşü, tarafların kendi seçtiği bağımsız bir uzman tarafından hazırlanan, bilirkişi raporundaki hataları ve eksikleri bilimsel yöntemlerle ortaya koyan rapordur. HMK’nın 293. maddesi ve CMK’nın 67/6. maddesi uyarınca delil niteliğine sahiptir ve mahkeme tarafından dikkate alınır. Uzman görüşü, özellikle teknik veya bilimsel bilgi gerektiren dosyalarda:

• Rapor hatalarını somut verilerle ortaya koyar
• Mahkemenin teknik konuları doğru anlamasını sağlar
• Eksik veya yanlış raporla hüküm verilmesini önler
• Adil yargılanma hakkını güçlendirir.

Özellikle imza ve yazı incelemelerinde, basınç, eğim, ritim ve harf birleşmeleri gibi detaylar uzman tarafından analiz edilir. Bu sayede, bilirkişi raporuna itiraz ve uzman görüşü, hukuki süreçte hataların geri dönülmez sonuçlar doğurmasını önler.

Hangi Durumlarda Uzman Görüşü Şarttır?

Aşağıdaki türdeki dosyalarda uzman mütalaası sunmak çoğu zaman kritik önem taşır:

• İmza sahteciliği iddiaları
• Yazı karşılaştırma dosyaları
• Boş senede sonradan yazı eklenmesi
• Belge tahrifatları (silme, kazıma, ekleme)
• Mürekkep analizi
• Yırtılmış belgenin rekonstrüksiyonu
• Fotokopi belge ile orijinal belge farkının tespiti
• Dijital ortamda değiştirilmiş belgelerin analizi

Bu tür incelemelerde tek bir hatalı bilirkişi raporuna bağlı kalmak, tarafların ciddi hak kaybına uğramasına sebep olabilir. Raporun bilimsel kriterlere uygun hazırlanıp hazırlanmadığı mutlaka kontrol edilmeli; gerekirse profesyonel bir uzman mütalaası alınmalıdır. Doğru hazırlanmış bir uzman görüşü:

• Hataları somut verilerle ortaya çıkarır
• Hakimin doğru kanaate ulaşmasını sağlar
• Davanın sonucunu tamamen değiştirebilir

Bilirkişi raporuna itiraz ve uzman görüşü, davalarda teknik delillerin doğruluğunu sağlayan, tarafların haklarını koruyan ve mahkemeye bilimsel bir rehber sunan vazgeçilmez bir mekanizmadır. Karmaşık teknik konularda uzman desteği alınmadan yapılan itirazlar çoğu zaman yetersiz kalır. Bu nedenle süreç profesyonelce yürütülmeli, hak kaybını önlemek ve davanın lehine sonuçlanmasını sağlamak için uzman mütalaa alınmalıdır.

Bilirkişi Raporuna İtiraz ve Uzman Görüşü Arasındaki Etki

Uzman görüşü dosyaya sunulduğunda, mahkeme açısından önemli bir stratejik avantaj yaratır. Bilirkişi raporundan önce sunulan uzman raporu, bilirkişinin kanaatini oluştururken göz önünde bulundurulur. Bilirkişi, uzman görüşüne karşıt bir pozisyon alacaksa, nedenlerini bilimsel ve mantıksal olarak izah etmek zorundadır. Bu durum, rapor kalitesinin artmasını ve teknik tutarsızlıkların minimize edilmesini sağlar.

Rapordan sonra sunulan uzman görüşü ise itiraz mekanizmasının temel dayanağıdır. Çelişkili teknik görüşler, mahkemenin yeni bir bilirkişi atanmasına ya da ek rapor alınmasına karar vermesine yol açar. Bu süreç, hukuki hakların korunması için oldukça önemlidir çünkü yanlış veya hatalı bilirkişi raporları, adil yargılanma ilkesine zarar verebilir.

Hukuk Genel Kurulu’nun kararına göre (Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, Esas No: 2017/11‑2480, Karar No: 2021/657) bilirkişi raporunda teknik çelişki, belirsizlik ya da denetime elvermezlik varsa mahkemenin ek rapor alma (HMK m. 281) ya da yeni bir bilirkişi kurulması yolu ile gerçeği aydınlatma yükümlülüğü vardır.

İmza, Grafoloji ve Kriminal Raporlara İtiraz

İmza veya yazıyla ilgili bir bilirkişi raporu aleyhinize sonuçlandığında, rapora itiraz ederken teknik bir dayanak sunmak önemlidir. İmza bilirkişi raporuna itiraz, grafoloji raporuna itiraz ve kriminal rapora itiraz süreçlerinde hazırladığımız uzman mütalaası üç konuyu ele alır: rapordaki karşılaştırma imzalarının yeterli olup olmadığı, incelemenin hangi yöntemle yapıldığı ve sonucun bulgularla desteklenip desteklenmediği.

İmza uzman mütalaası, mahkemenin ek rapor veya yeni bir bilirkişi incelemesi istemesi için gerekçe oluşturabilir. Kriminal polis ve jandarma laboratuvarı raporları için kriminal uzman mütalaası, grafoloji alanındaki raporlar için grafoloji uzman mütalaası hazırlıyoruz. Raporda “kuvvetle muhtemel” gibi kesin olmayan bir kanaat bildirildiyse, bu ifadenin hangi bulgulara dayandığını da ayrıca değerlendiriyoruz.

Uzman Görüşü ve Bilirkişi Raporu Arasında Çelişki Var İse Yargıtay Ne Yapılmalı Diyor?

Alınan raporun bilirkişi raporuyla çelişmesi halinde hâkim tarafından bu çelişkinin giderilmesi gerekmektedir. Aksi halde hâkimin verdiği karar bir üst mahkeme tarafından bozulmakta ve dava dosyası, davaya bakan mahkemeye gönderilerek hâkimin verdiği kararı gözden geçirmesi ve hukuka uygun karar vermesi istenilmektedir. Bu yönüyle aleyhe verilen veya yanlış yorumlanan bilirkişi raporuna karşı alının Uzman Görüşü, raporu alan tarafın elini güçlendirmektedir.

Yargıtay 15. Hukuk Dairesi, 10.11.2016 tarih, 2015/5127 E. ve 2016/4635 K. sayılı kararında, mahkemece yapılan bilirkişi incelemesi neticesinde ortaya çıkan bilirkişi raporu ile taraflardan biri tarafından dosyaya sunulan uzman görüşü arasında çelişkiler bulunması halinde, çelişkilerin giderilmesi amacıyla dosyanın “yeni bir bilirkişi heyetine” tevdii edilmesi gerektiğine hükmetmiş ve bunun gerekçesi olarak, uzman görüşü sunan tarafın adil yargılanma hakkının ihlali oluşabileceğine vurgu yapmıştır:

“Dava, eser sözleşmesinden kaynaklanan ayıplı imalat nedeniyle doğan alacağın tahsili istemine ilişkindir. Dosyada alınan bilirkişi raporuna, taraflardan biri, uzman görüşüne dayanmak suretiyle itiraz etmiş ve bu itirazlar mahkeme tarafından hiç değerlendirmeye alınmamış ve itirazlar gerekçeli bir şekilde karşılanmamış ise, uzman görüşüne dayanan tarafın 6100 sayılı HMK”nın 27., Anayasa”nın 36. ve Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi”nin 6. maddesinde düzenlenen adil yargılanma hakkının en önemli unsuru olan hukuki dinlenme hakkını ihlal etmiş olabilecektir.

Dosyaya ibraz edilen uzman görüşünde bilirkişi raporu ile tespit edilen görüşlerinin aksine tespit ve görüşler ileri sürülmüş olup, bilirkişi raporu ile uzman görüşü ciddi şekilde çelişkiler içermektedir. Alınan bilirkişi raporu ile uzman görüşü arasındaki çelişkinin giderilmesi amacıyla dosyanın yeni bir bilirkişi heyetine tevdii edilmesi yerine yetersiz ve esaslı itiraza uğrayan rapora dayanılarak uzman görüşü kararda gerekçeli olarak değerlendirilip tartışılmadan karar verilmiş olması doğru olmamış, bozmayı gerektirmiştir.”

Danışmanlık Hizmetimiz

Mahkemeye taşınmış bir olayda mahkemenin karara bağlayacağı olayın uzman tarafından değerlendirilmesi oldukça önemlidir. Uzmandan alınan özel bilirkişi raporu, birçok davada mahkemenin gidişatını etkileyecek değerdedir. Bu nedenle rapor  alacağınız kişinin alanında uzman ve deneyimli bir kişi olması oldukça önemlidir. Detayları iyi değerlendirebilmeli ve mahkeme karşısında hakkınızı koruyabilecek değerde kanıtlar sunmalıdır. Bu nedenle alanında oldukça iyi ve isim yapmış olan uzman kişimiz ile iletişim haline geçmenizi tavsiye ederiz. Gerekli tüm belgeleri ve kanıtları sağlaması ile olayları oldukça iyi değerlendirir ve birçok davada adından övgüyle söz ettirmeyi başarmıştır. Herhangi bir konu hakkında uzman görüşüne ihtiyacınız olması durumunda uzman kişimiz ile iletişime geçebilirsiniz. Yıllardır bir çok kişiye her anlamda destek olarak haklarını korumak üzere detaylı incelemeler yapan bilirkişimiz size yardımcı olmaktan mutluluk duyacaktır.

Uzman Görüşü Nasıl Alınır?

Özel bilirkişi raporu almak isteyen kişiler ilk olarak gerekli belgeleri tamamlamalı ve görüşmek istediğiniz uzman ile bizimle iletişime geçmelisiniz. Belgelerinizi teslim ettikten sonra uzman kişiler tarafından detaylı bir şekilde incelemeleriniz yapılır ve gerekli olan ödeme talep edilir. Somut olarak yapılacak olan incelemeler için bir miktar ücret istenilir. Bu miktar ise olaya ve olayın karmaşıklığına göre değişiklik gösterebilir. Ön inceleme sürecinden sonra rapor verip vermemek tamamen uzmana bağlı bir karardır. Ancak bu noktada rapor vermek istenmese bile ön inceleme ücreti kişiye geri ödenmez. Ön inceleme yapıldıktan sonra rapor talep edildiğinde gerekli ücret belirlenir ve talep edilir.

Hazırlanan Rapor Nasıl Sunulur?

En çok merak edilen konulardan biri ise hazırlanan raporun mahkemeye nasıl sunulduğuyla ilgilidir. Hazırlanan rapor mahkemeye doğrudan sunulmaz ancak dilekçe veya beyan dilekçesi ile sunulur. Bu sayede alınan uzman raporu mahkemeye kolaylıkla iletilmiş olur. Aynı zamanda davalı olan iki taraftan birinin uzman raporuna başvurması durumunda diğer tarafa da hak beyan edilmek zorundadır. Uzman görüşleri bazı durumlarda mahkeme tarafından incelenmek ve dikkate alınmak zorundadır.

Ancak hazırlanan rapora karşı tarafın itiraz etme hakkı da bulunur. Bir tarafın uzman görüşü talep etmesinden sonra bir uzman tarafından beyan edilen görüşün karşı taraftan itiraz alması gibi bir durum söz konusu olabilir. Bu gibi durumlarda ise mahkemenin bu itirazı değerlendirmesi ve ona göre bir karar vermesi gerekir. Bu nedenle de mahkeme tarafından bir bilirkişiye danışılır. Ancak burada da bilirkişi tarafından verilen kararın uzman görüşü ile zıt düşmesi durumunda farklı bir bilirkişinin incelemesi alınır ve onun kararına göre mahkeme süreci ilerler.