Adli Tıp ve Bilirkişi İmza İnceleme Raporuna İtiraz: Nasıl Yapılır? (2026)

Evet, adli tıp veya bilirkişi imza inceleme raporuna itiraz edilebilir. İtiraz süresi raporun tebliğinden itibaren 2 haftadır (HMK m. 281) ve itirazın “katılmıyorum” demekle yetinmeyip teknik gerekçelere dayanması gerekir. Bu rehberde itirazın nasıl, hangi gerekçelerle ve hangi adımlarla yapıldığını bulacaksınız.

İmza İnceleme Raporu Mahkemeyi Bağlar mı?

İmza inceleme raporu, ister Adli Tıp Kurumu ister bağımsız bir bilirkişi tarafından hazırlansın, mahkemenin kanaat oluşturmasına yardımcı bir delildir; hâkimi bağlamaz. Hâkim raporu diğer delillerle birlikte değerlendirir, eksik veya çelişkili bulursa yeni bir inceleme isteyebilir. Bu nedenle taraflar rapora itiraz etme hakkına sahiptir.

Mahkemelerin Bilirkişi Görevlendirme Kapsamı

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu kapsamında çözümü teknik bilgi gerektiren konularda mahkemeler bilirkişi görevlendirebilmektedir. İmza aidiyeti, yazı incelemesi ve belge sahteciliği gibi konular teknik uzmanlık gerektirdiğinden mahkemeler adli belge inceleme uzmanından rapor talep etmektedir.

Ceza yargılamalarında ise Türk Ceza Kanunu kapsamında “özel belgede sahtecilik”, “resmi belgede sahtecilik” ve “açığa atılan imzanın kötüye kullanılması” suçlarında bilirkişi incelemeleri kritik önem taşımaktadır. Ticari uyuşmazlıklarda ise Türk Ticaret Kanunu kapsamında çek, bono, kambiyo senedi ve ticari sözleşmeler üzerinde bulunan imzalar hakkında bilirkişi incelemesi yapılabilmektedir.

Mahkeme, bilirkişiye hangi hususların inceleneceğini açık şekilde belirtmek zorundadır. Bilirkişi de yalnızca görev kapsamı içerisindeki teknik konularda değerlendirme yapabilir. Hukuki yorum yapmak bilirkişinin görevi değildir.

Bilirkişi Raporu Hazırlama Süresi

HMK’nın bilirkişilik hükümlerine göre bilirkişiye verilen süre kural olarak bir aydır. Ancak dosyanın kapsamı, belge yoğunluğu ve teknik inceleme gerekliliklerine göre mahkeme ek süre verebilmektedir. Özellikle çok sayıda belge içeren sahtecilik dosyalarında inceleme süreci uzayabilmektedir.

Ceza davalarında ise Cumhuriyet Savcılığı veya mahkeme tarafından gönderilen belgeler üzerinde yapılan kriminal incelemelerde süre dosyanın niteliğine göre değişiklik gösterebilir. Teknik laboratuvar incelemeleri, mikroskobik analizler ve karşılaştırmalı değerlendirmeler süreci etkileyen temel unsurlardır.

Bilirkişi Rapor Sonucunun Taraflara Tebliği

Hazırlanan bilirkişi raporu mahkemeye sunulduktan sonra taraflara resmi olarak tebliğ edilmektedir. Tebliğ işlemi, tarafların raporu inceleyerek itiraz hakkını kullanabilmesi açısından önemlidir. Taraflar, raporun içeriğini ayrıntılı şekilde incelemeli ve teknik eksiklik bulunup bulunmadığını değerlendirmelidir. Özellikle aşağıdaki durumlar rapora itiraz nedeni oluşturabilmektedir:

• Yetersiz mukayese materyali kullanılması,
• Fotokopi belge üzerinden inceleme yapılması,
• Bilimsel yöntem açıklamasının bulunmaması,
• Teknik analizlerin gerekçelendirilmemesi,
• Çelişkili kanaat bildirilmesi,
• İnceleme görüntülerinin rapora eklenmemesi,
• Belgenin orijinalinin incelenmemesi.

Bilirkişi Raporuna İtiraz Süresi Ne Kadar?

Bilirkişi raporuna itiraz süresi, davanın görüldüğü yargılama türüne göre değişir. En sık karşılaşılan durum hukuk davalarıdır ve burada süre raporun tebliğinden itibaren iki haftadır.

Yargılama türü	İtiraz süresi	Dayanak
Hukuk davaları (senet, alacak, tapu, miras vb.)	Raporun tebliğinden itibaren 2 hafta	HMK m. 281
İdari yargı	Raporun tebliğinden itibaren 2 hafta	İYUK m. 31 yollamasıyla HMK m. 281
Ceza yargılaması	Kanunda gün olarak belirlenmiş bir süre yoktur; bilirkişi incelemesi bittikten sonra savcılığın veya mahkemenin verdiği süre içinde itiraz edilir. Taraflar ayrıca uzman mütalaası sunabilir	CMK m. 67/4 ve 67/6

İki haftalık süre, raporun taraf veya vekiline tebliğinden itibaren işler; son gün resmî tatile denk gelirse süre, tatili izleyen ilk iş gününün çalışma saati bitiminde sona erer (HMK m. 93). İtirazlı talebin bu sürede hazırlanması çok zor ya da teknik bir çalışma gerektiriyorsa, iki haftalık süre içinde istenmesi şartıyla mahkeme bir defaya mahsus ve en fazla iki hafta ek süre verebilir. Hukuk davalarında iki haftalık süre içinde itiraz edilmezse rapora karşı itiraz hakkı kaybedilebilir. Bu nedenle rapor tebliğ edilir edilmez inceleme yaptırmak ve gerekiyorsa uzman görüşü almak önemlidir.

İtiraz dilekçesinde şunlar yer almalıdır:

• Mahkeme, dosya (veya soruşturma) numarası ve taraf bilgileri
• Raporun hangi yönlerine itiraz edildiği
• Teknik ve bilimsel gerekçeler
• Gerekirse ek rapor, yeni bilirkişi veya üst kurul incelemesi talebi

Hangi Durumlarda İtiraz Edilir?

• Eksik veya yetersiz inceleme: Yeterli sayıda mukayese imzası kullanılmamış veya belge teknik açıdan eksik incelenmiştir.
• Yanlış yöntem: Yalnızca gözle inceleme veya düşük çözünürlüklü görüntüler üzerinden karar verilmiştir.
• Çelişkili bulgular: Rapor kendi içinde tutarsızdır.
• Tarafsızlık şüphesi: Bilirkişinin taraflardan biriyle ilişkisi veya önyargılı ifadeleri söz konusudur.
• Bilimsel dayanak eksikliği: Kullanılan yöntem açıklanmamış, sonuçlar teknik verilerle desteklenmemiştir.

İtiraz Sonrasında Ne Olur?

Mahkeme itirazı değerlendirir; haklı bulursa aynı bilirkişiden ek rapor isteyebilir, yeni bir bilirkişi veya heyet görevlendirebilir ya da Adli Tıp Kurumu Üst Kurulu’ndan inceleme isteyebilir. İmza sahteciliği şüphesi olan davalarda ikinci, hatta üçüncü inceleme yapılması mümkündür. Sonuçta mahkeme, tüm raporları ve delilleri birlikte değerlendirerek karar verir.

Uzman Görüşü ile İtiraz

Teknik bir konudaki itirazı bağımsız bir adli belge inceleme uzmanının görüşüyle desteklemek, itirazın ciddiyetini ve etkisini artırır. Süreç genel olarak şöyle işler:

1. Rapor tebliğ edilir ve incelenir.
2. Bağımsız uzman, raporu ve imzaları bilimsel yöntemlerle yeniden değerlendirir.
3. Uzman görüşü itiraz dilekçesine eklenerek mahkemeye sunulur.
4. Raporlar arasında çelişki varsa mahkeme yeni bir bilirkişi veya üst kurul incelemesi isteyebilir.

İtirazda Sık Yapılan Hatalar

• Süreyi kaçırmak: İki haftalık süre kesindir.
• Somut gerekçe sunmamak: “Rapor hatalı” demek tek başına yeterli değildir.
• Genel ifadelerle dilekçe yazmak: Teknik ve somut olmayan itirazlar ciddiyetini yitirir.
• Uzman görüşü eklememek: Teknik itirazlar başka bir uzman görüşüyle desteklenmelidir.

İmza İncelemede Nelere Dikkat Edilir?

İncelemenin sağlıklı olması için çok sayıda ve samimi mukayese imzası gerekir; kişiye ait karakteristik özellikler ancak birçok imzada tekrarlanan unsurlardan belirlenebilir. İmzanın bilinçli olarak değiştirilmiş olma ihtimaline karşı farklı dönem ve koşullarda atılmış imzalar da alınmalıdır. Belge üzerinde ekleme veya çıkarma (tahrifat) şüphesi varsa mürekkep farkları, ultraviyole, infrared ve yatay ışık, mukayese mikroskobu gibi yöntemler kullanılır. HMK m. 211 uyarınca hâkim önce inkâr eden tarafı sorgular, kanaat oluşmazsa mukayese imzaları alınarak bilirkişi incelemesine karar verir.

Adli Tıp Kurumu İmza İncelemesinde Son Mercii midir?

Hayır. Adli Tıp Kurumu mahkemeye teknik bilgi sunan bir bilirkişi kurumudur; kararı hâkim verir. Mahkemeler yalnızca Adli Tıp Kurumu raporuyla yetinmek zorunda değildir ve taraflarca sunulan bilimsel nitelikteki uzman görüşlerini de değerlendirmelidir.

Sık Sorulan Sorular

Adli tıp imza inceleme raporuna itiraz edilir mi?

Evet. Rapor mahkemeyi bağlamaz ve taraflar tebliğden itibaren iki hafta içinde itiraz edebilir.

Bilirkişi raporuna kim itiraz edebilir?

Davanın tarafları (davacı veya davalı) veya vekilleri.

İtiraz sonrası yeni bilirkişi atanabilir mi?

Evet. Mahkeme gerekli görürse farklı bir bilirkişi veya heyet görevlendirebilir, Adli Tıp Kurumu Üst Kurulu’ndan inceleme isteyebilir.

Bilirkişi imza incelemesi ne kadar sürer?

Genellikle 2 ila 6 hafta sürer; belge sayısı ve uzmanın yoğunluğu süreyi etkiler. Bağımsız uzman görüşü raporumuz 2-3 günde teslim edilir.

Rapor hatalı çıkarsa ne olur?

Mahkeme raporu dikkate almayabilir veya yeni bir inceleme yaptırabilir.

İmzaya itirazda ispat yükü kimdedir?

Senetteki imzanın borçluya ait olduğunu ispat yükü, senedi elinde bulundurup takibe başlayan ve imzanın borçluya ait olduğunu iddia eden alacaklıya aittir.

Senetteki imzaya ne zamana kadar itiraz edilebilir?

Kambiyo senedine dayalı icra takibinde borçlu, ödeme emrinin kendisine tebliğinden itibaren 5 gün içinde icra mahkemesine başvurarak imzanın kendisine ait olmadığını ileri sürebilir.

İmzaya itiraz davasında bilirkişi ücretini kim öder?

İmzanın borçluya ait olduğunu ispat yükü alacaklıda olduğundan, mahkemenin belirlediği bilirkişi ücretini verilen kesin süre içinde alacaklı tarafın yatırması gerekir.

Senette imzaya itiraz icra takibini durdurur mu?

İcra mahkemesi, İİK 170/2 uyarınca itirazı ciddi bulursa, örneğin senetteki imza ile borçlunun sunduğu belgelerdeki imzalar açıkça farklıysa, alacaklıya tebliğe gerek görmeden takibin geçici olarak durdurulmasına karar verebilir. Nihai karar, bilirkişi incelemesinin sonucuna göre verilir.